Fırçalarken tükürüğünüzde kan görmek, çoğu kişinin alışıp geçtiği bir durum. “Sert fırçalamışımdır” deyip devam ediyoruz. Oysa sağlıklı bir diş eti fırçalamayla kanamaz — tıpkı sağlıklı bir cildin dokununca kanamadığı gibi.
Kanama, diş etinin iltihaplandığını gösteren ilk ve çoğu zaman tek işarettir. İyi haber şu: bu aşamada fark edilirse, durum büyük ölçüde geri çevrilebilir.
Kanamanın en sık nedeni: diş eti iltihabı
Ağzımızda sürekli bakteri plağı oluşur. Fırçalamayla uzaklaştırılmayan plak, diş ile diş etinin birleştiği çizgide birikir ve sertleşerek diş taşına dönüşür. Diş taşı fırçayla temizlenemez ve yüzeyi pürüzlü olduğu için yeni bakteri birikimini kolaylaştırır.
Vücut bu bakteri birikimine iltihapla cevap verir. İltihaplı diş eti kızarır, hafifçe şişer ve kılcal damarları kırılganlaşır. En ufak temasta kanamasının nedeni budur.
Bu aşamanın adı gingivitis yani diş etiyle sınırlı iltihap. Kemik henüz etkilenmemiştir ve temizlik ile düzgün bakım sonrasında diş eti eski sağlığına dönebilir.
İhmal edilirse ne olur?
İltihap diş etiyle sınırlı kalmaz. Zamanla dişi çevreleyen kemiğe ilerler ve periodontitis dediğimiz tabloya dönüşür.
Buradaki fark önemli: kaybedilen kemik geri gelmez. Tedavi ilerlemeyi durdurabilir ama erimiş kemiği geri getiremez. Süreç ilerledikçe diş etleri çekilir, dişler önce hassaslaşır, sonra sallanmaya başlar.
Yetişkinlerde diş kayıplarının önemli bölümü çürükten değil, bu süreçten kaynaklanır. Üstelik neredeyse hiç ağrı yapmadan ilerler bu yüzden hastalar genellikle geç fark eder.
Kanamayı artıran diğer etkenler
Bakteri plağı ana neden, ancak bazı durumlar tabloyu ağırlaştırır:
Yanlış fırçalama. Sert fırça ve yatay ovalama hareketi diş etini yıpratır. Kanama korkusuyla o bölgeyi fırçalamamak ise plağı biriktirerek sorunu büyütür.
Sigara. Nikotin damarları büzer, bu da kanamayı baskılar. Sigara içen hastada diş eti hastalığı ilerlerken kanama görülmeyebilir; hastalık sessizce ağırlaşır.
Hormonal değişimler. Hamilelik, ergenlik ve adet dönemlerinde diş eti iltihaba daha duyarlı hale gelir. Hamilelikte görülen kanama sık rastlanan bir durumdur ve bakımın bu dönemde daha da titiz olması gerekir.
Diyabet. Kan şekeri kontrolü sağlanamadığında diş eti hastalığı hem daha hızlı ilerler hem tedaviye daha yavaş cevap verir. İlişki çift yönlüdür: diş eti iltihabı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırır.
Bazı ilaçlar. Kan sulandırıcılar kanamayı belirginleştirir; tansiyon ve epilepsi ilaçlarının bir kısmı diş eti büyümesine yol açabilir. Kullandığınız ilaçları hekiminize söylemeniz bu yüzden önemlidir.
C vitamini eksikliği. Günümüzde nadir görülür ama dengesiz beslenmede diş eti kanamasına katkıda bulunabilir.
Evde ne yapabilirsiniz?
Bunlar tedavinin yerine geçmez; iltihabın nedeni diş taşıysa evde yapılan hiçbir şey onu temizleyemez. Ancak plak birikimini azaltarak durumun ilerlemesini yavaşlatır.
Kanayan bölgeyi fırçalamaya devam edin. En sık yapılan hata, kanadığı için o bölgeye dokunmamak. Plak birikimi arttıkça iltihap da artar. Yumuşak fırçayla, nazikçe ama düzenli fırçalayın.
Yumuşak fırça kullanın, doğru hareketle. Fırçayı diş etine 45 derece açıyla yerleştirin ve küçük dairesel hareketlerle temizleyin. Yatay ovalamak diş etini geriletir.
Diş arası temizliğini ihmal etmeyin. Fırça diş yüzeylerinin yaklaşık üçte ikisine ulaşır. Kalan bölge — dişlerin birbirine baktığı yüzeyler diş ipi veya ara yüz fırçası gerektirir. Diş eti hastalığı çoğunlukla tam da buradan başlar.
Sigarayı bırakmayı değerlendirin. Diş eti sağlığı üzerindeki etkisi hızla görülür.
Gargaraların çoğu belirtiyi geçici olarak baskılar, nedeni ortadan kaldırmaz. Uzun süreli kullanım için hekiminize danışın.
